Kornelij Glas (kornelij) wrote,
Kornelij Glas
kornelij

Նախընտրական գաղափարական ճգնաժամ

Դեռ խորհրդարանական ընտրություններին երկու ամիս ժամանակ կա, սակայն արդեն իսկ կարելի է պնդել, որ Հայաստանի քաղաքական դաշտը սպառվել է: Չնայած նրան, որ անցյալ ընտրությունների արդյունքում հասարակական հուզումներ տեղի ունեցան, այնուամենայնիվ քաղաքական դաշտը որակական աճ չարձանագրեց: Հակառակը, 2003-2004 թվականների գործընթացները հանգեցրեցին ընդդիմության տարրալուծմանը, եւ հասարակությանը դուրս մղեցին քաղաքական կյանքից, ինչի վառ օրինակը հանդիսացան սահմանադրական հանրաքվեի շուրջ ծավալված զարգացումները:

 

Մի կողմից, հասարակությունում տիրում է անտարբերության եւ հիասթափության մթնոլորտ, մյուս կողմից, քաղաքական ուժերը ունակ չեն ներկայացնել ընտրողներին հստակ գաղափարներ, որոնք կարող էին խթանել հասարակական ակտիվություն: Քաղաքական ուժերը ամբողջովին ուղղվել են դեպի մաքուր պայքարը, որի դրսեւորումներն ու շարժիչ գործոններն են ուժն ու հույզերը:

Այսօրվա դրությամբ ոչ մի քաղաքական կուսակցություն չունի հստակ պատկերացումներ, թե ինչպես պետք է զարգանա հայկական հասարակությունը: Ընդդիմադիր եւ իշխանական ուժերի միջեւ այսօր գոյություն ունեն շատ չնչին տարբերություններ: Մի կողմից ընդդիմությունը չունի այն վարչարարական եւ տնտեսական լծակները, որոնք առկա են Հանրապետական կուսակցության, «Բարգավաճ Հայաստանի» կամ նույնիսկ Դաշնակցության մոտ: Մյուս կողմից, իշխանականների եւ ընդդիմադիրների կողմից հասարակությանը առաջադրվող գաղափարական փաթեթները իրարից գրեթե չեն տարբերվում: Խոսվում է նույն եվրաինտեգրման, տնտեսական աճի, կոռուպցիայի եւ աղքատության դեմ պայքարի, ղարաբաղյան հարցի լուծման եւ այլնի մասին: Տարբերությունը միայն մի կետում է: Իշխանամետ ուժերը այս խնդիրների լուծման համար առաջարկում են հետեւել կայունության սկզբունքին, այսինքն՝ չփոխել ստեղծված քաղաքական իրողությունը եւ թույլ տալ ներկա իշխող ուժերին շարունակել կառուցողական աշխատանքները: Ընդդիմադիր ուժերը, որպես այս բոլոր խնդիրների լուծման միակ տարբերակ, պահանջում են ներկա իշխանություններին փոխարինել իրենցով: Ուրիշ հստակ գաղափարներ եւ պատկերացումներ ստեղծված ճգնաժամից դուրս գալու համար երկու կողմներն էլ չեն առաջարկում:

Որպես բացառություններ տվյալ օրինաչափությունից նշենք երկու քաղաքական ուժեր, որոնք ունեն հստակ գաղափարական հիմքեր: Դրանք կոմունիստներն են եւ դաշնակները: Սակայն այս երկու ուժերի խնդիրն էլ այն է, որ նրանք առաջնորդվում են կաղապարված, տարիների ընթացքում կարծրացած եւ ներկա իրողություններին հաճախ չհամապատասխանող պատկերացումներով:

Քաղաքական դաշտը այնքան է գաղափարազրկվել, որ հիմնական շարժիչ ուժերը դարձել են կոնկրետ անձինք՝ թե դրական, թե բացասական առումով: Գագիկ Ծառուկյանի կուսակցությունը, բացի հենց իսկ Գագիկ Ծառուկյանից, ոչ մի ուրիշ հստակ տարբերություն չունի ուրիշ ուժերից: Խորհդանշական է, որ «Բարգավաճ Հայաստանը» ունի արդեն մոտ 400 հազար անդամ: Որքանով անդեմ անդամների թիվը շատանում է, այնքան ավելի հստակ ընդգծվում է հենց Գագիկ Ծառուկյանի անձը, որն էլ իր հիմնական պատկերացումը համարում է Հայաստանի բարգավաճումը, առանց ինչ-որ հստակորեն առաջարկված գաղափարների եւ դրանց իրագործման գործողությունների:

Ընդդիմության համար այդպիսի ուղղորդող անձինք են դարձել Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանը, քանի որ որպես Հայաստանի Հանրապետության փրկության միակ միջոց հայտարարում են այս գործիչների վերացումը քաղաքական դաշտից: Փաստորեն մյուս կետերում ընդդիմադիր ուժերի ցանկությունները գրեթե չեն տարբերվում նույն Ռոբերտ Քոչարյանի ու Սերժ Սարգսյանի բռնած ուղուց: Քննադատություններից այն կողմ այսօրվա ընդդիմադիր եւ իշխող ուժերը իրարից չեն տարբերվում՝ կոնկրետ անձինք են հանդիսանում ուժային կենտրոններ, որոնց շուրջ խթանում են գործընթացները:

Չնայած նրան, որ քաղաքական ուժերի միջեւ կարելի է գտնել ինչ-որ ներքին եւ արտաքին քաղաքականության հանդեպ զանազան տարաձայնություններ, սակայն դրանք իրականում էական չեն կամ էլ խիստ վերացական են: Օրինակ, Հայաստանի Հանրապետության արտաքին կապերի պարագայում կուսակցությունների միջեւ գոյություն ունեն ինչ-որ չափով տարաձայնություններ, կապված հիմնական զարգացման ուղղությունների հետ. Ռուսաստան, Եվրամիություն, Միացյալ Նահանգներ: Այստեղ կուսակցություններն ունեն սեփական պատկերացումներ, սակայն դրանք հեռու չեն ընդհանուր հայտարարություններից: Նման վիճակում է գտնվում նաեւ երկրի ղեկավարությունը, որը հեռու չի գնում վերացական կոմպլիմենտարիզմից, ինչի հետեւանքով հանրապետության արտաքին քաղաքականությունը գրեթե ամբողջովին անցել է դրսի ուժերի ազդեցության տակ: Դժվար թե ընդդիմադիր ուժերից մեկը կարողանա փոխել ստեղծված իրավիճակը՝ ելնելով սեփական մոտեցումներից, քանի որ դրանք նույնպես հռչակագրային մակարդակում են գտնվում:

Այսպիսով, կարելի եզրակացնել, որ ստեղծված իրավիճակում, երբ քաղաքական վերնախավում տիրում է գաղափարային դատարկություն, դժվար է ակնկալել, որ ընտրությունները, անկախդրանց արդյունքներից, որեւէ փոփոխություններ կարող են բերել Հայաստանին:

Մյուս կողմից հասարակությունում իշխող անտարբերությունը չի խթանում իրական քաղաքական ակտիվություն, եւ ընտրությունները վերածվում են պարզ քաշքշուկի: Ամենայն հավանականությամբ գալիք ընտրությունները կհանգեցնեն նոր գաղափարային սղաճի եւ հասարակական հիասթափության: Ստեղծված քաղաքական դատարկության բացասական ազդեցությունը եւ վակուումի ստեղծումը կարող են խթանել հասարակությանը, եւ մոտ ապագայում կարող են երեւան գալ նոր գաղափարներ կրող ուժեր: Ստեղծված քաղաքական դաշտը արդեն չի համապատասխանում հասարակությանը՝ դրանք շարժվում են տարբեր ուղղություններով: Քաղաքական ուժերը իրենց մղել են ինքնապարփակ մի վիճակի, ուր հասարակության մեծամասնության համար տեղ չկա:

Սամվել Մարտիրոսյան, վերլուծաբան
Tags: выборы
Subscribe
  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your reply will be screened

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 17 comments